https://thuviensach.vn

 
Huyết chiến Bạch Đằng
Hoàng Quốc Hải
 
 
Nhà xuất bản Phụ nữ 2010

https://thuviensach.vn

Nguồn: tve-4u.org
Scan PDF: J_Tuan
Chuyển text: Caruri

https://thuviensach.vn

 
Mục lục
 
I
II
III
IV
V
VI
VII
VIII
IX
X
XI
XII
XIII
XIV
XV
XVI
XVII
XVIII

 
 

https://thuviensach.vn

 
Đến nay nước sông tuy chảy
hoài
Mà nhục quân thù không rửa
nổi…
(Bạch Đằng giang phú)
TRƯƠNG HÁN SIÊU

https://thuviensach.vn

 
I
 
Vừa đuổi giặc ra khỏi bờ cõi, vua Nhân
tông và thượng hoàng Thánh
tông đều về bái yết Sơn lăng - nơi có phần mộ tổ
tông ở Thái Đường phủ
[1]
Long Hưng. Tiếp đó nhà vua cho làm lễ hiến phù
trong nhà Thái miếu để
cáo với liệt tổ về việc quân ta đã đánh tan giặc dữ, bảo
vệ được giang san
nòi giống. Trong lễ hiến phù, nhẽ ra phải chém đầu vài tên
tướng giặc đã
gây nhiều tội ác mà ta bắt làm tù binh, lấy máu rửa binh khí và
để cho trăm
họ hả lòng căm giận. Ngặt vì kẻ thù còn quá mạnh, nếu ta giết tướng
nó, lại
sẽ gây thêm cừu hận.
Sau lễ hiến phù, vua sai làm lễ cầu
siêu cho tất cả những ai đã bỏ
mình vì nước trong công cuộc kình chống giặc dữ
vừa qua. Ngoài các chiến
binh, các dân binh còn có dân thường làm các việc như
tải lương, tải thương
và người già, đàn bà và trẻ nhỏ… bị giặc tàn sát, tất
thảy đều được chiêu độ.
Về phương diện quốc gia, đàn tràng lập
tại Thăng Long do nhà vua và
vị quốc sư đứng làm chủ lễ. Nơi các lộ, do an phủ
sứ và vị trưởng lão đứng
đầu giáo hội trong lộ đứng ra làm chủ lễ.
Các liệt sĩ đều được cấp ruộng quốc
điền để gia đình, con cháu được
nối đời hưởng lộc và thờ tự.
Với các liệt sĩ không còn ai thờ cúng
thì vong linh được rước về các
chùa làng nương bóng Phật.
Thời hậu chiến, bao nhiêu công việc
ngổn ngang, vua Nhân tông lo
nhất là thân phận những người dân tại các vùng
giặc chiếm đóng, dù chúng
chỉ ở đỗ có vài ba tháng và cả các vùng giặc chỉ tràn
qua; vì rằng với bản
chất hung bạo gặp bất cứ người dân nào, ở bất cứ độ tuổi
nào, dù không
chống lại cũng bị chúng đánh đập, hãm hiếp thậm chí giết chết. Và
tại

https://thuviensach.vn

những nơi vườn không nhà trống thì chúng tàn phá, thiêu đốt, đập phá nhằm
triệt nguồn sống của dân ta.
Nhà vua lo nhất là cuộc sống hàng ngày
của mỗi gia đình và cả nỗi
bất hạnh của họ do quân thù đem lại.
Không yên tâm, vua cho các quan về các
vùng có chiến sự đi qua để
an ủi người dân, xem xét kỹ về cuộc sống của họ,
nhất là về mặt tinh thần,
nếu như quân thù lại tái xâm lược, liệu họ có còn đủ
sức lực và lòng cương
dũng đứng lên cầm vũ khí kháng giặc nữa không.
Trong khi các quan đi về các lộ để kiểm
xét thực trạng tình cảnh của
người dân sau chiến tranh thì tại triều đình, vua
Nhân tông tuyên triệu
những tướng lĩnh hàng đầu trong cuộc chiến vừa qua về
triều bàn quốc sự.
 
Triều đình đang cho sửa sang và tẩy uế
các cung thất. Cung Cảnh
Linh bị Thoát-hoan chiếm làm nơi hành lạc. Điện Thiên
An giặc biến thành
trại lính… các cung thất khác chúng chiếm làm nơi ăn ở và
cướp đi những
gì có thể cướp. Tranh tượng chúng đập phá, tường vách chúng bôi lem.
Khắp nơi có quân giặc đóng đều khẳm mùi tương mốc, mùi hành tỏi, mùi
hôi lính,
mùi hôi lừa ngựa, và kinh tởm nhất là mùi tanh khẳn do đờm rãi
khạc nhổ bừa bãi
do thói quen của đám quân tàu ô người Hán.
Công việc tẩy uế xong, người ở cung nào
lại về cung ấy. Những cung
bị giặc đốt, giặc triệt phá thì tạm dựng lại bằng
tranh tre, chờ đất nước yên
bình, mùa vụ trong dân gian hồi phục rồi sẽ tính
sau.
Từ ngày đuổi hết giặc ra khỏi bờ cõi,
vua Thánh tông trao trọn việc
nước cho con. Một phần vì vua Nhân tông đã trưởng
thành vượt bậc trong
việc điều hành bộ máy chiến tranh, đánh bại mấy chục vạn
quân cường bạo
của tên quỷ dữ Hốt-tất-liệt, với những tên tướng lừng danh như:
Ô-mã-nhi,
A-lí Hải-nha, Toa-đô, Bôn-kha-đa, Mang-cổ-đải, Lưu Quốc Kiệt, Lưu Thế
Anh, Trịnh Bằng Phi, Lý Hằng, Lý Quán… do đích thân Thoát-hoan là con
trai của Hốt-tất-liệt
được y phong là Trấn Nam vương cầm đầu. Mặt khác,
Thánh tông tuổi cũng đã cao,
sức lực đã giảm nhiều vì suốt mấy chục năm
phải lo đối phó với phương Bắc, và
lúc nào chúng cũng dọa nạt xâm lăng.

https://thuviensach.vn

Được chiếu vua tuyên triệu, các tướng,
các quan gần xa đã về đông
đủ.
Thiết triều, vua Nhân tông nói:
- Trong công cuộc kình chống giặc dữ
vừa qua, số phận đất nước như
chuông treo chỉ mảnh, như vạc nặng nghìn cân treo
trên đầu một sợi tóc.
Nhờ hồng phúc tiên tổ nên ta đã biến nguy thành an, biến
bại thành hưng.
Lại cũng nhờ vào các hàng tướng lĩnh của ta mưu lược, chiến
binh của ta
kiên cường đánh giặc, nhất là trăm họ một lòng quyết đem máu xương,
tính
mệnh và tài sản ra để bảo vệ giang san nòi giống. Giặc tuy đã thua chạy,
nhưng thế và lực của nó còn lớn lắm, biết đâu chúng lại không sang xâm
lăng
nước ta nữa. Bởi vậy trẫm triệu các quan để bàn xem vì sao ở vào tình
thế nguy
nan như vậy mà ta vẫn thắng được giặc. Lại tìm ra cái nhẽ vì sao
quân giặc mạnh
như thế, rốt cuộc lại thua, lại ôm đầu máu mà chạy về
nước.
Việc thứ hai cần bàn là phải nhanh
chóng khôi phục lại việc nông
tang, nuôi vỗ sức dân và cũng phải chỉnh bị ngay
quân ngũ phòng khi giặc
Bắc lại sang.
Việc thứ ba là phải tìm cách trao trả
tù binh và cử sứ bộ sang Yên
Kinh giao hảo, nhằm hạ hỏa con sói già ngạo mạn
Hốt-tất-liệt ở Yên Kinh.
Vua Nhân tông mỉm cười nhìn khắp lượt
các triều quan, ngài tiếp: Trẫm đang nóng lòng nghe cao ý của các khanh.
Không khí triều hội im phăng phắc,
dường như ai cũng cảm thấy buổi
thiết triều này là vô cùng quan trọng, nên phải
thận trọng cân nhắc trước khi
tâu báo.
Chừng nhai dập miếng trầu vẫn chưa có
ai xuất ban, nhà vua liền dụ:
- Các tướng đánh giặc
giỏi như thế mà lại không nói lên được cái việc
mình đã làm ư? Vua dừng mắt
nhìn vào gương mặt khả ái của Chiêu Văn
vương thượng tướng Trần Nhật Duật.
Trần Nhật Duật có tướng mạo khác phàm,
từ lúc mới sinh các thày
tướng số đã nói ông là người trời thác sinh, khi xem
cánh tay quả có chữ

https://thuviensach.vn

“Chiêu văn đồng tử”, vì vậy vua cha mới cho lấy vương hiệu
là Chiêu Văn.
Ông sinh năm Ất Mão (1255) hơn vua Nhân tông đúng ba tuổi. Năm nay
nhà vua vào tuổi hai mươi tám còn ông chú cũng mới ba mươi mốt tuổi.
Biết ý tứ nhà vua, Trần Nhật Duật bèn
xuất ban xin nói:
- Tâu hoàng thượng, thưa các đồng liệt,
cái nhẽ ta thắng, giặc thua
đúng như hoàng thượng vừa dụ bảo rằng: “Tướng lĩnh
của ta mưu lược,
chiến binh của ta kiên cường, trăm họ đồng lòng đánh giặc, giữ
nước”.
Theo thần, ngoài các nhẽ trên còn phải tính đến hai vua sáng suốt, mẫu
mực
can trường, nhìn xa thấy rộng, thắng không kiêu, bại không nản, có lòng
khoan dung độ lượng, ôm trùm được hết thảy, không những chỉ cho người
dưới các
điều họ chưa thấy mà còn biết nghe người dưới các điều mà nhà
vua
chưa tính đến. Vì vậy mà với cương vị người quân trưởng, nhà vua loại
bỏ được
các việc bất lợi, tận dụng được mọi kế hay của người dưới nên đã
biến nguy
thành an, biến yếu thành mạnh, biến thua thành thắng. Trong
công cuộc kình
chống giặc dữ vừa qua, Đại Việt ta thủ thắng, công ấy
không thể quy cho một
người nào cả, mà phải nói thắng lợi ấy là công lao
của cả nước. Cả nước ví như
một cơ thể gồm chân tay, thân thể đó là tướng
lĩnh, binh sĩ và trăm họ thì bệ
hạ chính là óc não của cái cơ thể đó.
Nghe thượng tướng Trần Nhật Duật nói,
ai cũng cho đó là lời nói có
tình, có lý, lời của bậc trung thần.
Trần Nhật Duật vừa hồi ban thì tướng
quân Phạm Ngũ Lão liền xuất
ban, ông nói:
- Tâu hoàng thượng, thưa chư liệt vị,
sở dĩ ta thắng giặc là bởi ta bảo
toàn được lực lượng, ta biết tránh mạnh đánh yếu
nên ta thủ thắng, ta nhàn
[2]
sức quân. Nhớ ngày quân giặc mới vào, thần giữ ải Lão
Thử ,
địa thế ở
đây hiểm trở tới mức nhiều người đã coi nó có khả năng nhất nhân địch
vạn. Quả vậy, giặc xông vào hết đợt ấy đến đợt khác chúng chết chồng chết
đống
không một đứa nào chạy thoát. Vậy mà phía sau, tướng nó vẫn thúc
quân vượt lên
xác nhau mà tiến. Đúng là người Mông Cổ đem lính Hán làm
vật lót đường, nên
chúng không tiếc máu xương binh sĩ.

https://thuviensach.vn

Con đường khe rất nhỏ nằm giữa hai vách
đá dựng đứng, lấp đầy xác
giặc, máu chảy tràn đường tanh lợm, thế mà suốt ba
ngày giặc không chịu
lấy xác nhau, chúng vẫn cứ một mực tiến về phía trước. Cứ
xem việc chúng
tiến binh thật chẳng khác lũ thiêu thân lao vào lửa. Tuy vậy,
thần vẫn không
dám ham chiến bởi Quốc công đã có mệnh: “Khi giặc mới vào sức nó
đang
cường, ta chỉ lợi dụng địa hình hiểm trở để cản giặc làm chậm bước tiến của
chúng chứ chưa thể dứt điểm ngay được. Phải tản mỏng giặc ra rồi lựa chỗ
sơ hở,
chỗ yếu của nó mà đánh”. Kíp khi có lệnh lui quân, thần đã cho hậu
quân làm
tiền quân, còn tiền quân làm hậu quân vừa cản giặc vừa lui quân.
Vậy là quân ta
vẫn bảo toàn gần như nguyên vẹn, còn quân địch thì thiệt hại
khôn lường.
Phạm Ngũ Lão dứt lời vái nhà vua hai
vái rồi lui về ban của mình.
Trần Thì Kiến lập tức xuất ban, ông vái
nhà vua rồi nói:
- Tâu bệ hạ, việc ta đánh bại kẻ thù có
sức mạnh ngang trời đất không
phải vì ta mạnh hơn nó, mà vì các nhẽ sau đây.
Đành rằng có hàng ngàn
điều làm nên chiến thắng, nhưng thần chỉ xin kể vài nhẽ
chính.
Một là trong mọi hoàn cảnh dù hiểm nguy
đến đâu ta cũng bảo toàn
được bộ não của chiến tranh tức là hai vua, Quốc công
tiết chế và thượng
tướng thái sư Chiêu Minh vương cùng một số yếu nhân khác.
Hai là ta bảo toàn được lực lượng, rút
lui đúng lúc khiến giặc phải tản
quân ra truy đuổi, thành thử lực lượng giặc
ngày càng mỏng.
Ba là bộ chỉ huy đầu não quyết định rút
vào Thanh Hóa cùng với một
số quân rút theo nhưng lại lừa được giặc, ém hơn
chục vạn quân ở Long
Hưng và châu Hồng cùng vài miền rừng núi để phối với người
man kháng
giặc. Chủ trương đó vô cùng sáng suốt, mưu đó phải được coi như thần
mưu.
Bốn là khi Toa-đô phá vỡ cửa quan Nghệ
An, một số người sợ hãi ra
hàng, quân ta lâm vào thế bị bao vây, vậy mà thượng
tướng thái sư cầm
quân cự giặc, vờ thua nhiều trận khiến Toa-đô đem đại quân
truy đuổi ra
gần tới Hoa Lư. Tới đó, mới nhận biết mắc mưu định quay lại Thanh Hóa
thì không được nữa, vì bị quân ta chặn đứng. Lúc này thì chính quân giặc

https://thuviensach.vn

lại
rơi vào thế bị bao vây. Bởi quân ta đã hình thành thế trận phản công từ lộ
Hải
Đông từ châu Hồng, Long Hưng lại bịt kín mặt nam từ Hoa Lư, trên
mặt bắc thì
Nguyễn Địa Lô, Nguyễn Lộc cũng ngày đêm tập kích giặc.
Năm là bộ chỉ huy đầu não hạ lệnh phản
công đúng vào mùa nóng
nực, đúng vào dịp mưa lụt khiến giặc rơi vào thế đại bất
lợi còn quân ta thì
thiên thời, địa lợi, nhân hòa đều hội đủ.
Tâu bệ hạ, thần chỉ điểm qua năm cái
nhẽ khiến quân ta thắng, quân
địch bại. Nói xong Trần Thì Kiến vái lạy nhà vua
rồi lui về chỗ.
Trần Thì Kiến vốn là gia thần của phủ
Hưng Đạo, bản tính ông ít nói,
nhưng đã nói đều thấu lý đạt tình khiến đồng
liêu đều cảm phục.
Trần Thì Kiến vừa về chỗ thì Trần Khánh
Dư xuất ban. Phiêu kỵ
thượng tướng thiên tử nghĩa nam Trần Khánh Dư đã từng
tham gia cuộc
kháng chiến chống quân Mông Cổ xâm lược năm Đinh Tỵ (1257), vì có
công đem quân tập kích bất ngờ vào phía sau quân địch khiến chúng phải
chia quân
đối phó, vì vậy chiến sự đang diễn ra rất căng thẳng ở Bình Lệ
[3]
Nguyên
vua Trần Thái tông vừa cự giặc vừa lui quân được an toàn.
Cuộc chiến năm Đinh Tỵ cả Trần Khánh Dư
và Trần Hưng Đạo đều là
hai tướng trẻ mà đã lập được công lớn. Lại tiếp cuộc
kháng Nguyên vừa qua
(Ất Dậu - 1285) Trần Hưng Đạo đã ở ngôi vị Quốc công tiết
chế thống lĩnh
[4]
chư quân sự ,
còn Trần Khánh Dư là thượng tướng phó đô tướng quân,
nắm một đội quân thủy khá
lớn lập được công cao. Vừa xuất ban ông liền
vái lạy nhà vua, cúi chào các đồng
liêu và nói:
- Cao ý của hoàng thượng và các đồng
liệt đã nói khá đầy đủ những
cái cớ mà ta thắng giặc, thần chỉ nêu thêm một cớ
nữa: Đó là vừa lúc
thượng tướng thái sư Trần Quang Khải nhử được giặc từ Thanh
Hóa ra tới
gần Hoa Lư, rồi lại luồn về phía sau để dồn nó vào một cái túi khổng
lồ, tức
là ta đã hình thành thế bao vây giặc.
Quốc công phát lệnh phản công giặc trên
mọi mặt trận nhưng đáng kể
nhất là trận mở màn đánh vào sào huyệt giặc ở A Lỗ
là căn cứ thủy binh lớn
nhất của giặc. Nơi đây hơn một vạn bảy ngàn quân giặc
gồm cả quân Mông
https://thuviensach.vn

Cổ và quân người Hán do vạn hộ hầu Lưu Thế Anh chỉ huy. Các
tướng dưới
quyền đều là những tay kiệt hiệt như Giảo Kỳ, Hắc-đích, Tang-gu-tai,
Bônkha-đa… Lưu Thế Anh trấn giữ tuyến đường thủy chạy dài suốt từ Chương
Dương,
Hàm Tử, A Lỗ xuống Thiên Trường rồi thông ra cửa biển Đại An.
Tuyến đường thủy
này phía hữu ngạn thì hỗ trợ cho quân bộ của giặc đóng
rải từ Trường Yên về tới
Thiên Trường ở phía tây nam và phía tả ngạn thì
khống chế quân ta tập kích ở
phía đông, nó chính là tuyến huyết mạch nắm
giữ cả đường thủy đường bộ từ Thăng
Long xuôi ra biển, hoặc từ Thăng
Long theo đường thiên lý vào Trường Yên rồi
tiến về phía nam kiểm soát
các châu Thanh Hóa, Nghệ An và thẳng sang Chiêm Thành
theo hai đường
thủy, bộ đều rất thuận lợi. Trong khi đó tuyến đường thủy từ
Thăng Long
xuôi Lục Đầu giang tiến theo nẻo sông Bạch Đằng để ra biển cũng do giặc
kiểm soát.
A Lỗ là sào huyệt lớn, tập trung nhiều
quân tinh nhuệ, phần lớn là
quân thủy, một phần là quân bộ, quân kỵ với hơn ba
ngàn con ngựa chiến
nòi Hồ cùng với các tướng giặc lão luyện chiến trường.
Nhằm vào đêm mưa to như vỡ đê trời,
nước trong đồng ngập trắng lại
gặp lúc triều cường, nước sông Cái lên to gần
ngập bờ đê, Quốc công sai
quân đánh ào ạt, trại giặc chẳng mấy chốc mà vỡ tan
tành, hơn ba ngàn con
ngựa vỡ đàn lóp ngóp bơi như lũ chuột đồng chạy lụt. Quân
kị bó tay, quân
bộ, quân thủy lúng túng không còn năng lực kháng cự. A Lỗ bị
đánh sập,
trong số hơn một vạn bảy ngàn tên chỉ còn vài ba ngàn đứa chạy thoát
cùng
với bè lũ Lưu Thế Anh trốn lủi về Thăng Long xin chịu tội trước Thoáthoan.
Vậy là cả một chiến tuyến phòng thủ của giặc trên sông nước chạy dài
hơn trăm
dặm chỉ qua một đêm tan vỡ hết. Bởi nghe tin A Lỗ thất thủ các
đồn trạm giặc
khác trên khắp tuyến chưa nhìn thấy bóng quân ta đã hốt
hoảng tháo chạy.
Thượng tướng Trần Khánh Dư nhìn nhà vua
lại nhìn khắp lượt các
đồng liệt rồi ông hạ giọng:
- Tâu hoàng thượng, theo thiển ý của
thần thì trận mở màn A Lỗ tuy
không đánh vào đầu não của giặc nhưng dường như
nó đã điểm đúng huyệt

https://thuviensach.vn

bách hội của chúng, khiến từ đấy giặc không còn đủ sức ra
đòn mà chỉ gồng
mình chống đỡ cho tới lúc cắm đầu tháo chạy ra khỏi cõi bờ ta.
Dứt lời, thượng tướng vái nhà vua và
cúi đầu xá các đồng liệt rồi lui
về chỗ.
Các quan xì xào bàn tán:
- Đúng là sau trận Quốc công đánh bại
Lưu Thế Anh ở A Lỗ thì đoàn
quân xâm lược của Thoát-hoan mất hẳn sức chiến đấu.
- Đúng là một trận Xích Bích trên ngã
ba sông Cái đã khiến quân giặc
lâm vào thế bị tiêu diệt.
- Lạ thật, chỉ sau trận chiến đó, tinh
thần quân giặc bị sa sút hẳn,
chúng hoảng hốt như gà gặp phải cáo vậy.
- Quân Thát-đát chỉ mạnh khi kỵ binh nó
có đất tung hoành.
- Thì ta đã chẳng cho kỵ binh nó tung
hoành trong sông nước, trong
những cánh đồng trũng sâu ngập cả đầu ngựa đó sao…
Các quan khẽ cười rúc rích.
Triều hội bỗng im phắc, bởi mọi người
đều đổ xô nhìn về phía Chiêu
Minh vương Trần Quang Khải khi ông rời khỏi chiếc
thái sư ỷ. Vương nắn
lại vành mũ, xốc đai áo, và liếc nhìn mấy dòng chữ nhỏ ghi
trên chiếc hốt
ngà, đoạn vái nhà vua hai vái, thái sư nói:
- Tâu hoàng thượng, ta thắng giặc bởi
nhiều nhẽ như các quan đã tâu
báo. Tuy vậy, có nói mãi cũng không hết được,
chuyện này phải để khi đất
nước yên trị, chắc chắn không còn bị giặc ngoài nhòm
ngó núi sông ta nữa,
khi đó mới có đủ thời gian để tom góp lại thành bài học
cho đương thời và
cho cả hậu thế nữa. Thần chỉ muốn nói một điều là từ vua đến
quan, từ dân
đến binh lính cả nước đều không sợ giặc, đều đem thân mình ra giữ
nước.
Đại hội Bình Than, thiếu niên Trần Quốc Toản mới mười sáu tuổi đã uất ức
vì không được dự bàn việc nước, bàn kế đánh giặc. Và chỉ vài năm sau
Quốc Toản
đã lập được một đội gia binh, huấn dạy thành đội cường binh và
bản thân Quốc Toản
cũng trở thành một danh tướng lập công lẫy lừng, hy
sinh cả tính mệnh mình cho
nước. Lại Hội nghị Diên Hồng, bô lão cả nước

https://thuviensach.vn

được bệ hạ hỏi kế đánh giặc, đều
dốc một lòng. “Xin bệ hạ cho toàn dân
đánh giặc!”. Ngay cả người man như Hà
Bổng, Nguyễn Lộc, Nguyễn Địa
Lô khi giặc vào cõi cũng tụ binh đánh vào sau lưng
chúng. Cả như Trịnh
Giác Mật trước khi giặc vào còn nổi lên làm phản, sau nghe
triều đình phân
giải lại chiêu binh đánh giặc thật là kiên cường. Tâu bệ hạ,
một nước mà từ
vua đến dân, từ trẻ đến già, từ người Kinh đến người man thảy thảy
đều
không sợ giặc, đều đồng lòng đánh giặc, giữ nước. Tâu bệ hạ, một quốc gia
như thế thì không một kẻ xâm lược nào không bị đánh bại. Và đó, chính là
cái lý
đáng kể nhất để nước ta thắng được giặc dữ Mông - Nguyên.
Nói đoạn, thái sư vái nhà vua rồi lui
về chỗ. Các quan ai cũng khen
cái lý mà thái sư đưa ra thực là chí lý.
Bỗng một người nhỏ thó xuất ban xin
nói. Ai cũng ngửng nhìn xem
người đó là ai. Quả thật ông ta người nhỏ bé quá
nên phần đông các quan
ngồi xa chỉ nghe được tiếng nói chứ không tường mặt.
Vái nhà vua xong, ông nói:
- Muôn tâu bệ hạ, vừa rồi giặc thua đau
đớn, Hốt-tất-liệt chắc không
nuốt nổi mối nhục này, cho nên giặc Mông - Nguyên
lại sang xâm lấn cõi
bờ ta chỉ là chuyện trong sớm tối, xin bệ hạ và Quốc công
sớm trù liệu. Lần
này giặc sang ta hẳn không chỉ dăm ba chục vạn như lần trước
mà phải
hàng trăm vạn, xin bệ hạ cho mộ thêm quân, huấn hỗ cho thiện xảo ngay
từ
bây giờ kẻo nước đến chân khó nhảy.
Ngẫm nghĩ giây lát, ông ta lại nói
thêm:
- Thần được bệ hạ sai trấn vùng ải bắc
kể đã mấy chục năm, quả thực
chưa thấy một thứ quân nào lại đông như quân
Nguyên, chỉ có thể ví chúng
như lũ kiến chạy lụt cứ lao đi thục mạng. Nhớ khi
nó tràn vỡ ải của thần,
lập tức thần cho quân lui về hợp trấn với ải Lão Thử
dưới sự thống lĩnh của
tướng quân Phạm Ngũ Lão. Giặc qua “cửa Diêm Vương” này
trăm đứa hồ
dễ đã một hai đứa thoát chết. Vậy mà chúng cứ đạp lên xác nhau mà
đi, vô
cảm hệt như lũ kiến vàng, kiến gió, thật khác xa đám lính Tống nhát như
cáy như thỏ, chỉ mới nghe thấy tiếng ngựa hí của quân ta chúng đã vội lủi
ngay
vào rừng trốn biệt.

https://thuviensach.vn

Tâu, thần không nói quân Nguyên là quân
kiêu dũng mà thần chỉ
muốn nói chúng không còn nhân tính bởi chúng hành động
như loài dã thú
thôi ạ. Bởi vậy, muốn ngăn chặn chúng, ta phải huy động một đội
quân thật
đông đảo, huấn hỗ cho thiện xảo về mọi mặt thời mới có thể tiêu diệt
được
lũ giặc ngạo xưng là thiên binh này.
Viên biên tướng vừa vái nhà vua lui về
chỗ, vua Nhân tông liền thong
thả dụ bảo:
- Giặc vào cõi ta với đội quân đông tới
gần năm chục vạn, nếu kể cả
binh phu tiếp lương của chúng nữa thì còn đông gấp
mấy lần, thế mà chỉ
lách được qua mấy cửa ải, khác nào một biển nước mênh mông
chỉ dồn
chảy qua vài lỗ cống hẹp, hèn gì sức công phá của nó không lớn. Thế nhưng
khi ta thả cho nó vào nước ta, lực nó tản ra thì đội quân năm chục vạn ấy có
thấm tháp gì, chúng đâu còn đủ sức mạnh muốn đánh vào đâu cũng được.
Khanh sợ
quân giặc đông như kiến ư? Thì cả nước Trung Hoa mênh mông
như thế đều thuộc
quyền Hốt-tất-liệt, y bắt đi phu, đi lính bao nhiêu mà
chẳng được. Cho nên giặc
vào cõi ta, tám chín phần là quân người Hán, chỉ
có một, hai phần là người Mông
Cổ thôi. Và xác chết nhiều nhất vẫn là xác
người Hán đấy. Khanh chớ sợ ta thiếu
quân. Cuộc kháng chiến vừa qua, ta
còn dư hơn mười vạn quân chưa dùng đến.
Nhà vua vừa dứt lời, Quốc công tiết chế
thống lĩnh chư quân sự Hưng
Đạo vương liền vái ngài rồi nói:
- Tâu, ý của hoàng thượng và chư liệt
vị khá đầy đủ. Vả lại đây mới
chỉ là bước ta làm đại lược thôi, chưa đủ thời gian
để đi sâu vào các mặt từ
việc dân, việc binh, việc lương… kể cả việc đặt ngoại
gián để dò la tình
hình trên đất giặc. Hơn hết là mưu lược phá giặc của triều
đình và cả sự
đồng lòng từ vương tộc đến vương triều và muôn dân. Đúng là ta có
hàng
ngàn cái lý để làm nên chiến thắng trong trận chiến nghiệt ngã vừa qua,
song điều đáng nói nhất là ta đã không sợ giặc, ta dám đánh giặc vì thế ta
thắng
giặc. Ấy cũng bởi cái nhẽ cả dân tộc biết tự trọng nên biết cách tự
cường để
bảo vệ lấy cái phẩm giá cao quý vốn là truyền thống của giống
nòi.

https://thuviensach.vn

Quốc công hạ giọng, ông vừa nhìn các
đồng liệt vừa chậm rãi:
- Hiện nay ta có nhiều việc cần phải
làm như vừa đây hoàng thượng
đã dụ bảo. Song theo thần, trước hết là phải chỉnh
bị ngay việc quân, đề
phòng Hốt-tất-liệt kẻ ngông ngạo nhất gầm trời này không
nuốt trôi cuộc
bại chiến vừa qua, sớm muộn thế nào y cũng cử đại binh sang xâm
lăng ta
một lần nữa để rửa hận. Tuy nhiên, quân cần tinh chứ không cần nhiều
như
viên biên tướng kia quá lo xa.
Nghe Quốc công bày tỏ tuy vắn tắt nhưng
sáng rõ, vua Nhân tông lấy
[5]
làm hài lòng. Còn một nhẽ nữa mà nhà vua thầm vui,
ấy là bá phụ
(Trần
Quốc Tuấn) và thúc phụ (Trần Quang Khải) các ý tứ đổi trao lâu nay xem ra
rất hòa hợp, dường như các vị đã tận lòng hóa giải từ cuộc đại duyệt tại
[6]
Đông bộ
đầu
trước khi quân thù vào cõi. Ấy là việc quốc công tắm gội
cho thượng tướng ở
trên thuyền. Đành rằng đây là sự biểu lộ để yên lòng
quân của các bậc đại trí.
Song xét qua việc làm, quả thực các vị đã thành
tâm hòa hợp. Tất cả đều vì nghĩa
lớn, vì nước.
Nhẩm tính còn mấy việc cần làm, vua giơ
cao cây hốt lên rồi dụ:
- Phải lo chữa cháy khi trời còn đang
mưa lũ. Vì vậy việc phòng bị
giặc ngoài từ khi ta mới đại thắng là cần thiết,
đúng như nhời tấu của Quốc
công. Vậy Quốc công hãy thay trẫm lo chỉnh bị ngay
việc quân trong toàn
cõi.
Đợi các lộ, trấn tâu về xét sự thiệt
hại nhiều ít, thái sư lo giùm trẫm
việc cứu trợ tiếp cho dân chúng các vùng bị giặc
tàn phá nặng nề. Tha hoặc
giảm tô thuế tùy theo sự thiệt hại ở mỗi nơi.
Lại nữa phải cử người đưa đám tể thần
của Chiêm quốc do bọn Toađô dụ theo chúng nên bị bắt ở ta về nước. Vả nữa, các
quan thử bàn xem ta
nên thả đám tù binh Thát-đát thế nào cho thỏa đáng để tình
hình biên sự đỡ
căng. Theo ta, không chỉ thả tù binh mà còn có biểu trần tình
và cả đồ tu
cống để hạ nhiệt tên chúa Nguyên hung bạo ở Yên Kinh.
Vua vừa dứt lời, Chiêu Văn vương thượng
tướng Trần Nhật Duật bèn
lên tiếng:
https://thuviensach.vn

- Tâu hoàng thượng, thế tất ta phải thả
đám tù binh này về nước nó,
chứ dại gì mà giữ chúng cho tốn cơm gạo trong khi
dân mình còn đang
thiếu đói. Nhưng theo ý thần, trong đám tù binh lúc nhúc ấy
thế nào cũng có
nhiều viên tướng phạm tội ác tàn sát dân ta đang trà trộn lẩn quất,
phải
thanh lọc chúng ra để trị tội. Đứa nào đáng tha thì tha, đứa nào phải đền
tội
thì không cho chúng đường về.
Trần Nhật Duật vừa vái nhà vua về chỗ
thì các quan nhao nhao nói:
- Hoàng thượng anh minh, xin y lời tấu
của Chiêu Văn vương.
- Giặc phạm cả nghìn tội, một đứa cũng
không tha.
- Xin tha một số quân tân phụ nhát hèn
và một ít kẻ ngu khờ người
Hán, ngoài ra quân Mông Cổ thẩy đều đại ác, xin bệ
hạ cho chém hết.
- Tâu bệ hạ, lũ tướng tay sai người Hán
nhiều đứa còn nguy hiểm và
gian ác hơn cả tướng Thát-đát, xin bệ hạ chớ nương
tay.
Trong khi lời qua tiếng lại nói xen vào
làm ồn cả đại điện, vua Nhân
tông cũng chỉ nghe được lõm bõm ý các quan bàn
tán, nhà vua bèn phán:
- Các quan cứ bàn kỹ, cứ nói hết ý
mình, bàn cho thật thấu đáo nhưng
phải tuần tự thì mới nghe được. Nào, xin mời
bàn tiếp, vua giục.
Nhân Huệ vương phó tướng Trần Khánh Dư
xuất ban, ông vái nhà
vua rồi nói:
- Tâu bệ hạ, theo ý thần thì không nên
chém lũ lính làm gì, dù nó là
lính Thát-đát. Giết bọn ấy chỉ thêm ô uế đất ta. Bệ
hạ nhân từ, nên mở
đường hiếu sinh cho tất cả lũ súc sinh ấy. Thần thấy nhời
tâu của quan
thượng tướng Chiêu Văn vương là có lý. Phải truy lọc cho bằng hết
bọn
tướng giặc đang giấu mặt. Việc này kể cũng chẳng khó khăn gì mà không
biết.
Thỉnh thoảng ta cứ thả cho chúng một bữa ăn ngon, có rượu có thịt cho
chúng
ngồi chung với nhau, ta lui vào chỗ kín mà quan sát. Thế nào lũ lính
tráng cũng
khúm núm trước mấy tên thượng cấp. Ta cứ vờ như thế vài lần là
biết sự thật tới
quá nửa. Tuy vậy, vẫn có những tên cáo già đã kịp đổi lốt và
răn đe hạ cấp ngay
từ khi mới bị bắt. Vì vậy, vẫn phải hỏi cung từng đứa để
thanh lọc cho kỹ càng.
Tướng giặc vào ta thuần những tay cự phách, quyết

https://thuviensach.vn

không thể để cho chúng thoát
tội một cách dễ dàng. Ngay cả bọn tướng Hán
cũng không kém phần nguy hiểm, bởi
chúng đang ra công khuyển mã mong
được chủ mới tin dùng. Ví như Lý Hằng, Lý
Quán bị ta giết trên đường tháo
chạy, khi mới vào đất ta chúng chẳng như một lũ
chó ngao sao. Chính Lý
Hằng đã đánh bại Văn Thiên Tường để dẫn đến sự nghiệp
nhà Tống phải
sụp đổ ở Nhai Sơn. Vậy nên theo ý thần, ta chỉ thả bọn tướng đầu hàng
như
bọn tổng quản Trương Hiển mà thôi. Còn các bọn khác vờ như không biết,
nhưng nhốt chúng vào xe hoặc vào thuyền thả cho trên đường về, nhưng xe
hoặc bị
lao xuống vực hoặc bị cướp chặn đường, còn thuyền thì đang đêm
thủng ván… Lại
nữa, quân thủy cho về đường bộ, quân kỵ cho về đường
biển và che kín bịt bùng
trên đường đi. Riêng đám quân kỵ bị sóng vật,
chắc cả năm sau chúng chưa hết
kinh hoàng. Tâu, nhời của thần chắc không
làm đẹp ý bệ hạ. Nhưng bệ hạ thử nhớ
lại xem, nếu trận vừa qua ta thua
giặc, thì trên mảnh đất này có sinh linh nào
còn sống được với chúng
không.
Vẻ bùi ngùi, vua Nhân tông dụ rằng:
- Quả đúng như nhời các quan nói về đám
giặc Thát-đát cùng lũ tay
sai người Hán. Sao ta không biết tội ác của giặc: tàn
sát dân lành, đốt phá
cung thất, xâm phạm tông miếu, lăng mộ các tiên đế. Các
tướng lĩnh và
binh sĩ của ta hễ lọt vào tay chúng liền bị chúng hạ sát thật là
tàn bạo. Tội
ác ấy, dẫu có giết chúng tới ngàn kiếp vẫn chưa thể làm dân ta hả
giận. Tuy
vậy vẫn còn phải cân nhắc để hành xử thế nào cho vong linh các liệt
sĩ và
người trong nước vơi vợi nỗi đau căm giận, còn Hốt-tất-liệt cũng không thể
vin cớ gì để trách ta được.
Trước khi bãi triều, nhà vua còn dụ bảo:
- Các quan nên nhớ, mọi việc đã bàn
phải tức khắc làm ngay, giặc Bắc
sớm muộn lại sẽ vào xâm lấn cõi bờ ta đấy. Và
những điều bàn tính hôm
nay đều thuộc về cơ mật quốc gia, ai tiết lậu ra ngoài
để giặc biết ắt mang
trọng tội.
Các quan ra về, đầu óc ngổn ngang công
việc.

https://thuviensach.vn

 
II
 
Lại một lần nữa Hưng Đạo vương cùng một
số gia tướng, gia thần đi
đến từng trang ấp bị giặc Nguyên tàn phá xem dân
chúng đã hồi phục được
đến đâu.
Ngồi trên mình ngựa, Hưng Đạo chỉ về
một thôn ấp mờ xa nằm sát
mép sông, nơi các mái rạ đang đùn lên những làn khói
bếp trắng đục như
sương sớm. Nhìn mặt trời lên gần tới đỉnh đầu, vị tướng già
thầm nghĩ:
“Thế là người dân đã có cái đổ vào nồi, đã đỏ lửa cho bữa ăn trưa.
Chẳng
biết họ ăn cơm hay ăn cháo đây”.
Hưng Đạo ngoảnh mặt về phía sau hỏi
viên tùy tướng Yết Kiêu:
- Có phải cái ấp ta sắp đến kia là ấp
An Lạc không?
- Dạ bẩm chủ tướng, đó chính là ấp An
Lạc.
Đi chừng mươi bước ngựa, Yết Kiêu rướn
lên nói tiếp:
- Bẩm vương chắc ngài thấy lạ, vì lần
trước ta qua đây sau khi vừa
đuổi giặc ra khỏi cõi, nó còn là vùng đất chết, thế
mà nay đã có sinh khí.
- Phải! Vương đáp, giọng ngài đã có vẻ
vui vui. - Bởi ta thấy sự sống
đang hồi sinh, đất và người đều đượm đầy sinh
khí.
Vương cùng các bộ tướng cứ thả ngựa đi
nước kiệu bên phía tả ngạn
sông Bình Than xuôi về phía hạ lưu. Dòng sông phẳng
lặng, hai bên bờ,
rừng chạy miên man ra tận mép nước. Thời tiết đã vào hạ,
những trận mưa
rào đầu mùa khiến rừng cây tăng độ ẩm nên các tàng cây thường có
hơi
nước bốc lên bảng lảng như sương như khói. Nếu cứ nhìn dòng sông phẳng
lặng
và hai bên bờ sông, rừng nối rừng xanh mướt chạy dài tới hút cả tầm
mắt kia, có
ai ngờ cách đây mới hơn nửa năm trời, cả mấy chục vạn quân
giặc qua đây, tưởng
như chúng có thể nuốt chửng cả cây rừng, uống cạn hết
nước sông và hủy diệt cả
xứ sở này. Nhớ khi ta bỏ ải Nội Bàng lui về giữ

https://thuviensach.vn

Vạn Kiếp,
đánh nhau mấy trận, ta làm như quyết giữ Vạn Kiếp, chẹn cứng
giặc ở sông Lục
Nam không cho chúng xuôi về Lục Đầu giang. Ấy là ta đã
biết giặc không vào
đường thủy qua cửa Bạch Đằng nên không sợ có quân
tập hậu. Bất chợt ta lại lui
về giữ Thăng Long khiến giặc vừa căng sức đuổi
quân ta, vừa chia quân giữ đất
nên lực chúng càng ngày càng mỏng và
chúng không còn giữ được ưu thế lúc ban đầu.
Và giặc cũng không thể đánh
ta theo ý chúng nữa. Đang có lợi thế, ta đã toan
phản công thì Tĩnh quốc
vương Trần Quốc Khang không giữ nổi cửa quan Nghệ An
khiến Toa-đô
đánh vào phía sau quân ta. Tình thế đang trở nên khó khăn thì Trần
Kiện
(con của Quốc Khang) trấn tại Thanh Hóa đem hai vạn quân dưới trướng ra
hàng giặc. Lại nữa cha con Chiêu Quốc vương Trần Ích Tắc đem tất cả số
quân
thuộc quyền về hàng giặc khiến thế nước trăm phần chao đảo. Cái
nguy hại là Trần
Ích Tắc theo giặc đã nêu một tấm gương cực xấu khiến
người trung chính cũng có
phần nghiêng ngả, còn kẻ vốn đã lung lay thì ào
ào theo giặc. Thế cuộc thật
gian nan. Ấy thế mà rồi ta vẫn đuổi được giặc ra
khỏi cõi bờ. Sức mạnh ấy ở đâu
ra, đành rằng nó từ gan ruột tướng sĩ, từ
muôn dân, nhưng thử hỏi nếu không có
hồn thiêng sông núi cho ta làm
điểm tựa, nếu vong linh tiên tổ không hiện về
cho ta sức mạnh thì sao ta có
thể xô ngã được quân thù… Vị tướng già cứ miên
man hồi tưởng lại các
hình ảnh của cuộc chiến vừa qua mà ngài cảm như một cơn
ác mộng. Bất
chợt ngựa đã dừng trước một ngòi nước lớn. Đây chính là cửa một
con sông
nhỏ bắt nguồn từ một dòng suối chảy len lách qua những cánh rừng, và ấp
An Lạc nằm trên một doi bãi bồi được tạo ra từ dòng suối này với sông lớn
Đại
Than. Ấp An Lạc cũng chính là ấp Tân Lập do Hưng Đạo cho dân vào
khai phá
khoảng hơn mười năm nay và cho họ quyền sở hữu đất ấy. Vì là
đất nằm trong vùng
thái ấp của vương nên vương không phải xin phép triều
đình.
Yết Kiêu dẫn cả đoàn đi ngược dòng suối
khoảng vài ba dặm nơi có
đoạn thắt ruột gà hẹp nhất, ngựa lấy đà đều nhảy qua
dễ dàng.
Khi Hưng Đạo vương và đoàn tùy tùng vừa
đến đầu ấp thì dân trong
ấp từ già đến trẻ đã tụ họp đông đủ đón chào vương.

https://thuviensach.vn

Trưởng ấp là một ông già quắc thước
chít khăn đầu rìu để hở mái tóc
bạc như cước, chòm râu dài trước ngực trắng
xóa. Ông vận chiếc áo nâu dài
tới ngang đầu gối, cánh tay áo chỉ phủ kín bờ vai
nên vẫn lộ hai cánh tay
[7]
trần đen bóng, bắp thịt nổi cuộn và in hằn hai chữ “SÁT
THÁT”
màu
chàm sẫm. Ngang lưng ông lão thắt chiếc dây lưng vải bạch bố múi xoay về
phía sườn trái. Ông vận chiếc quần nâu lửng phủ tới nửa ống chân để lộ rõ
bàn chân
với các ngón tõe ra và hai ...